خلاقیت، علاقه، مطالعه، تحرک، به روز بودن و ... فقط چند مورد از ویژگی های روزنامه نگاران حرفه ای و توانمند است. و البته در کنار همه این ها روزنامه نگاری نیازمند نوعی بینش روزنامه نگارانه است. به نظر می رسد آن چه باعث شده است خیلی از روزنامه نگاران ایرانی در رقابت با همتاهای حرفه ای خود در جهان عقب بیافتند نداشتن همین بینش روزنامه نگارانه یا آن چه که در کتاب های آموزش روزنامه نگاری از آن به عنوان شم روزنامه نگاری یاد می شود، است.
استادان روزنامه نگاری معمولا می گویند که یک روزنامه نگار باید از هر چیزی کمی آگاه باشد و البته نیازی به گفتن نیست که دست کم باید در یک حوزه متخصص و صاحب نظر باشد. امروز می بینم که تعداد کمی از روزنامه نگاران ایرانی دست کم با یک زبان خارجی آشنا هستند. حتی خیلی ها در بیان نظرهای خود در زبان فارسی هم مشکل دارند (یکی از استادان من در دوره دانشگاه به دانشجویان توصیه می کرد که برای تقویت زبان فارسی خود از متون کلاسیک مانند تاریخ طبری و گلستان سعدی شروع کنند و بعد آثار ادبیات معاصر مانند جمالزاده، هدایت، آل احمد و ... را بخوانند در حالی که ...).
فکر می کنم آن چه که به راحت طلبی و روزمرگی برخی از روزنامه نگاران ایرانی دامن زده است رواج نوعی تفکر کارمند منشی و حقوق بگیری در میان آن ها است. یعنی خیلی ها در رسانه های ایران کم تر به کیفیت کار خود توجه می کنند. بخشی از این به اهمیت رابطه ها و بخشی دیگر به گم شدن در روزمرگی های شغلی و زندگی باز می گردد.
البته کاستی ها و نابسمانی های سیستم های رسانه ای در ایران و محدودیت های موجود را نمی توان نادیده گرفت. ولی نباید فراموش کرد که خیلی از روزنامه نگاران و خبرنگاران شناخته شده در بستر شرایط به مراتب دشوارتر و نابسامان تر از آن چه روزنامه نگاران ایرانی تجربه می کنند رشد کرده اند.
فکر می کنم یکی از ریشه های این مشکل به ضعف در آموزش روزنامه نگاری در ایران برمی گردد. هنوز خیلی از روزنامه نگاران فاقد این تفکر هستند که مثلا بعد از چند سال کار در یک زمینه دست کم باید در حوزه کاری خود بتوانند مانند یک کارشناس نظر بدهند.
روزنامه نگار باید کمی جاه طلب باشد. باید برای دانستن حریص باشد و برای جمع آوری اطلاعات موانع را از سر راه بردارد. این که کسی بیست و چند سال برای رسانه ها کار کرده باشد و هنوز سر جای اول خود باشد افتخار نیست. تجربه در روزنامه نگاری ارزش زیادی دارد. اما گاهی می شود بعضی از تجربه ها و آموخته هایی که دیگران سال ها برای به دست آوردن آن ها رنج کشیده اند را با تلاش و کوشش در مدت زمانی کوتاه فراگرفت.
راحت طلبی و بی تفاوتی و فرهنگ کارمندی آفتی است که سد راه پیشرفت روزنامه نگاری ایران شده است. روزنامه نگاری حرفه ای مرزی ندارد. برای یک روزنامه نگار حرفه ای حرکت در مسیر پیشرفت هیچ گاه متوقف نمی شود.